افتادگی پلک یا پتوز وقتی است که لبه پلک بالا پایین‌تر از حد طبیعی قرار می‌گیرد. پتوز می‌تواند ظاهر خسته یا خواب‌آلود به چهره بدهد، میدان دید را محدود کند و در کودکان حتی رشد بینایی را مختل کند. شناختن علت پتوز مهم‌ترین قدم در انتخاب درمان درست است.
انواع و علت‌های افتادگی پلک
پتوز وابسته به سن شایع‌ترین نوع در بزرگسالان است و در آن اتصال عضله بالابرنده پلک به مرور شل می‌شود. استفاده طولانی از لنز طبی، جراحی‌های قبلی چشم مثل آب مروارید و ضربه به پلک هم می‌توانند این نوع را ایجاد کنند. پتوز مادرزادی از بدو تولد وجود دارد و معمولاً به دلیل رشد ناکافی عضله بالابرنده است.
گروه دیگری از پتوزها به بیماری‌های عصبی و عضلانی مربوط‌اند؛ مانند میاستنی گراویس که در آن افتادگی در طول روز بیشتر می‌شود، فلج عصب سوم و سندرم هورنر. این موارد به بررسی دقیق پیش از جراحی نیاز دارند. پتوز یکی از مشکلات پلک است که در راهنمای جراحی پلک و اطراف چشم هم بررسی شده است.
علائم پتوز
- پایین بودن لبه پلک و پوشاندن بخشی از مردمک.
- تفاوت ارتفاع دو پلک.
- بالا بردن ابروها برای بهتر دیدن و خستگی پیشانی.
- عقب بردن سر برای دیدن، به‌خصوص در کودکان.
- محدود شدن میدان دید بالایی.
پتوز در کودکان
در کودکان، اگر پلک افتاده مردمک را بپوشاند یا باعث آستیگماتیسم شود، ممکن است به تنبلی چشم منجر شود. به همین دلیل کودکان مبتلا به پتوز مادرزادی باید منظم توسط چشم پزشک معاینه شوند. زمان جراحی بستگی به شدت افتادگی و خطر برای بینایی دارد؛ گاهی زود و گاهی پس از رشد بیشتر کودک انجام می‌شود.
تشخیص
جراح پیش از عمل، ارتفاع پلک، قدرت عضله بالابرنده، چین پلک و وضعیت ابرو را اندازه می‌گیرد. اگر شک به بیماری عصبی یا عضلانی وجود داشته باشد، آزمایش‌ها و مشاوره‌های لازم انجام می‌شود. بررسی خشکی چشم هم اهمیت دارد، چون بالا بردن پلک سطح بیشتری از چشم را در معرض هوا قرار می‌دهد.
جراحی افتادگی پلک
در بیشتر بزرگسالان، جراحی با کوتاه کردن یا محکم کردن دوباره اتصال عضله بالابرنده انجام می‌شود که معمولاً از طریق برشی در چین پلک است. در پتوزهای خفیف گاهی از داخل پلک عمل می‌شود. وقتی عملکرد عضله خیلی ضعیف است، مثل برخی پتوزهای مادرزادی، پلک با یک نوار به عضله پیشانی متصل می‌شود تا بیمار با بالا بردن ابرو پلک را باز کند.
تقارن دو پلک چالش اصلی این جراحی است و گاهی برای رسیدن به بهترین نتیجه، اصلاح جزئی دوباره لازم می‌شود. برای پیدا کردن جراح در شهر خود فهرست جراح افتادگی پلک خوب در تهران، جراح افتادگی پلک خوب در مشهد و جراح افتادگی پلک خوب در اصفهان را ببینید.
بهبودی پس از جراحی
ورم و کبودی در روزهای اول طبیعی است و با کمپرس سرد کم می‌شود. ممکن است در هفته‌های اول بستن کامل پلک سخت باشد و به اشک مصنوعی و پماد شبانه نیاز پیدا کنید. نتیجه نهایی معمولاً پس از چند هفته تا چند ماه مشخص می‌شود.
پرسش‌های رایج
آیا افتادگی پلک بدون جراحی درمان می‌شود؟
در پتوز ناشی از بیماری‌هایی مثل میاستنی، درمان بیماری ممکن است کمک کند. برخی قطره‌ها اثر موقت و محدودی دارند. درمان قطعی پتوز وابسته به سن جراحی است.
افتادگی پلک بعد از بوتاکس دائمی است؟
افتادگی ناشی از بوتاکس موقت است و معمولاً طی چند هفته برطرف می‌شود.
جراحی پتوز جای زخم دارد؟
برش در چین پلک است و پس از بهبود معمولاً کمتر دیده می‌شود.
جمع‌بندی
افتادگی پلک علت‌های مختلفی دارد و تشخیص درست پیش از جراحی ضروری است. در کودکان پتوز می‌تواند بینایی را تهدید کند و نیاز به پیگیری دارد. جراحی عضله بالابرنده درمان اصلی است و تجربه جراح در رسیدن به تقارن اهمیت زیادی دارد.
جراح افتادگی پلک در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص چشم‌پزشک را نمی‌گیرد.