پلک‌ها فقط بخشی از زیبایی صورت نیستند؛ از چشم محافظت می‌کنند، اشک را روی سطح چشم پخش می‌کنند و با هر پلک زدن قرنیه را مرطوب نگه می‌دارند. به همین دلیل جراحی پلک، چه برای زیبایی و چه برای درمان، باید با شناخت دقیق ساختار و عملکرد آن انجام شود. در این راهنما مهم‌ترین جراحی‌های پلک و اطراف چشم، یعنی بلفاروپلاستی، جراحی افتادگی پلک و جراحی مجاری اشکی، را مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم هر کدام برای چه کسانی است، چطور انجام می‌شود و پس از آن چه انتظاری باید داشت.
آناتومی پلک به زبان ساده
پلک از پوست بسیار نازک، عضله حلقوی که پلک را می‌بندد، یک صفحه غضروفی که به پلک شکل می‌دهد و عضله بالابرنده که پلک بالا را باز می‌کند تشکیل شده است. پشت پلک، بالشتک‌های چربی دور چشم قرار دارند. در لبه پلک غدد میبومین چربی لایه اشک را می‌سازند و در گوشه داخلی، سوراخ‌های کوچکی اشک را به مجرای اشکی و بینی هدایت می‌کنند.
با افزایش سن، پوست پلک کش می‌آید، دیواره نگهدارنده چربی‌ها ضعیف می‌شود و اتصال عضله بالابرنده شل می‌شود. نتیجه می‌تواند پوست اضافه، پف زیر چشم یا افتادگی لبه پلک باشد که هر کدام درمان متفاوتی دارد.
بلفاروپلاستی؛ برداشتن پوست و چربی اضافه
بلفاروپلاستی رایج‌ترین جراحی پلک است. در پلک بالا، پوست و گاهی بخشی از عضله و چربی اضافه از طریق برشی در چین طبیعی پلک برداشته می‌شود. در پلک پایین، هدف اصلی اصلاح پف و کیسه زیر چشم است و برش ممکن است زیر مژه‌ها یا از داخل پلک باشد. بلفاروپلاستی پلک بالا وقتی پوست اضافه میدان دید را محدود کرده، جنبه درمانی هم دارد.
پف زیر چشم همیشه به جراحی نیاز ندارد و گاهی علت آن کم‌خوابی، حساسیت یا احتباس مایع است. درباره پف زیر چشم و مراقبت‌های پس از بلفاروپلاستی در این مقاله توضیح داده‌ایم.
افتادگی پلک (پتوز)؛ مشکلی متفاوت
خیلی‌ها پوست اضافه پلک را با افتادگی پلک یکی می‌دانند، اما این دو متفاوت‌اند. در پتوز، لبه پلک پایین‌تر از حد طبیعی است و ممکن است مردمک را بپوشاند. علت آن معمولاً شل شدن یا ضعف عضله بالابرنده است و درمانش جراحی همین عضله است، نه فقط برداشتن پوست. اگر پتوز با بلفاروپلاستی ساده درمان شود، نتیجه رضایت‌بخش نخواهد بود. همه چیز درباره این بیماری را در راهنمای افتادگی پلک بخوانید.
افتادگی پلکی که ناگهان ایجاد شود یا در طول روز تغییر کند، ممکن است نشانه بیماری‌های عصبی یا عضلانی باشد و باید پیش از هر جراحی بررسی شود.
مجاری اشکی؛ وقتی اشک راه خروج ندارد
اشک‌ریزش دائمی و عفونت گوشه چشم معمولاً نشانه انسداد مجرای اشک است. در نوزادان این مشکل شایع است و اغلب خودبه‌خود یا با ماساژ برطرف می‌شود. در بزرگسالان، جراحی DCR مسیر جدیدی برای تخلیه اشک به بینی می‌سازد. جزئیات علت‌ها و روش‌های درمان را در راهنمای انسداد مجرای اشک آورده‌ایم.
مشکلات دیگر پلک
- برگشتگی پلک به داخل یا بیرون که باعث تحریک چشم یا اشک‌ریزش می‌شود.
- پرش پلک و بلفارواسپاسم که گاهی با تزریق بوتاکس درمان می‌شود.
- گل مژه و شالازیون که بیشتر با مراقبت و گاهی تخلیه درمان می‌شوند.
- ضایعات و تومورهای پلک که باید معاینه و گاهی نمونه‌برداری شوند.
- بیرون زدگی چشم در بیماری تیروئید.
چه کسی جراحی پلک را انجام می‌دهد؟
جراحی پلک را جراحان اکولوپلاستیک، یعنی چشم پزشکانی که فوق تخصص جراحی پلک، مجاری اشکی و اربیت دارند، و همچنین جراحان پلاستیک و برخی جراحان گوش و حلق و بینی انجام می‌دهند. برای مشکلاتی که با عملکرد چشم مرتبط‌اند، مثل پتوز، برگشتگی پلک، مجاری اشکی یا بلفاروپلاستی در کسی که خشکی چشم دارد، جراحی که چشم پزشک است مزیت دارد.
پیش از جراحی پلک
این موارد را با جراح در میان بگذارید:
- داروهای رقیق‌کننده خون، آسپرین و مکمل‌هایی مثل امگا ۳ و ویتامین E.
- سابقه خشکی چشم، لیزیک یا جراحی قبلی پلک.
- بیماری تیروئید، دیابت و فشار خون.
- انتظار شما از نتیجه و عکس‌های قدیمی.
دوران بهبودی و عوارض احتمالی
پس از جراحی پلک، ورم و کبودی در روزهای اول طبیعی است و معمولاً طی یک تا دو هفته کم می‌شود. کمپرس سرد، بالا نگه داشتن سر هنگام خواب و پرهیز از فعالیت سنگین کمک می‌کند. عوارض شایع مثل خشکی موقت چشم و عدم تقارن خفیف معمولاً گذرا هستند. عوارض نادرتر شامل بسته نشدن کامل پلک، عفونت یا خونریزی پشت چشم است که هر درد شدید یا کاهش دید پس از عمل را باید فوراً اطلاع داد.
هزینه و پوشش بیمه
هزینه جراحی پلک به نوع عمل، تجربه جراح، محل عمل و نوع بی‌حسی بستگی دارد. بلفاروپلاستی زیبایی معمولاً در تعهد بیمه نیست، اما جراحی‌هایی که برای رفع محدودیت دید یا درمان بیماری انجام می‌شوند ممکن است پوشش داده شوند. قیمت‌های ثبت‌شده جراحان را در هزینه عمل بلفاروپلاستی ببینید و اگر به پرداخت اقساطی فکر می‌کنید، بلفاروپلاستی قسطی را بخوانید.
انتخاب جراح پلک
نتیجه طبیعی، شفافیت درباره عوارض و بررسی دقیق پیش از عمل، از جمله افتادگی پلک و ابرو و خشکی چشم، معیارهای انتخاب جراح خوب‌اند. فهرست جراح بلفاروپلاستی خوب در تهران، جراح بلفاروپلاستی خوب در اهواز و جراح بلفاروپلاستی خوب در کرمان جراحان بلفاروپلاستی را در شهرهای مختلف با نظر بیماران معرفی می‌کند.
جراحی پلک برای زیبایی یا درمان؟
مرز بین جراحی زیبایی و درمانی پلک همیشه روشن نیست. پوست اضافه‌ای که روی مژه‌ها افتاده و میدان دید را محدود کرده، افتادگی پلکی که مردمک را پوشانده یا برگشتگی پلکی که قرنیه را خراش می‌دهد، مشکلات درمانی‌اند. در مقابل، اصلاح پف خفیف یا چین‌های پلک بیشتر جنبه زیبایی دارد. این تفاوت هم روی پوشش بیمه اثر دارد و هم روی اولویت‌هایی که جراح در طراحی عمل در نظر می‌گیرد.
در هر دو حالت، جراح باید سلامت چشم را در اولویت قرار دهد؛ برداشتن بیش از حد پوست ممکن است بستن پلک را سخت کند و به خشکی و آسیب قرنیه منجر شود.
پرسش‌های رایج
بلفاروپلاستی و جراحی افتادگی پلک چه فرقی دارند؟
بلفاروپلاستی پوست و چربی اضافه را برمی‌دارد و جراحی پتوز عضله بالابرنده پلک را اصلاح می‌کند. گاهی هر دو با هم انجام می‌شوند.
جراحی پلک با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود؟
بیشتر جراحی‌های پلک در بزرگسالان با بی‌حسی موضعی و گاهی آرام‌بخش انجام می‌شوند.
چه زمانی نتیجه نهایی جراحی پلک دیده می‌شود؟
بیشتر ورم طی دو هفته کم می‌شود، اما نتیجه نهایی ممکن است چند ماه بعد مشخص شود.
آیا جراحی پلک روی دید اثر دارد؟
در کسانی که پوست اضافه یا افتادگی پلک میدان دید را محدود کرده، جراحی دید بالایی را بهتر می‌کند.
جمع‌بندی
پلک ساختار ظریفی با نقش مهم در سلامت چشم دارد. بلفاروپلاستی پوست و چربی اضافه را برمی‌دارد، جراحی پتوز عضله پلک را اصلاح می‌کند و جراحی DCR انسداد مجرای اشک را درمان می‌کند. تشخیص درست مشکل و انتخاب جراح باتجربه در جراحی پلک، کلید نتیجه طبیعی و ایمن است.
جراح بلفاروپلاستی در شهرهای مختلف
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص چشم‌پزشک را نمی‌گیرد.
۲ پاسخ