سرطان چشم؛ انواع، علائم هشدار و روش‌های درمان

سرطان چشم نادر است، اما شناختن علائم آن اهمیت زیادی دارد، چون تشخیص زودهنگام هم بینایی و هم جان بیمار را نجات می‌دهد. سرطان‌های چشم در بزرگسالان و کودکان انواع متفاوتی دارند و بسیاری از آن‌ها در معاینه معمول چشم پیدا می‌شوند.

انواع سرطان چشم

شایع‌ترین سرطان اولیه داخل چشم در بزرگسالان، ملانوم یووه‌آ است که از سلول‌های رنگدانه‌ای لایه میانی چشم منشأ می‌گیرد. در کودکان، رتینوبلاستوما شایع‌ترین سرطان داخل چشم است که از شبکیه ایجاد می‌شود و معمولاً در سال‌های اول زندگی تشخیص داده می‌شود.

سرطان‌های پلک، مانند کارسینوم سلول پایه، در افرادی که سال‌ها در معرض آفتاب بوده‌اند شایع‌ترند. لنفوم چشم و سرطان‌هایی که از جای دیگر بدن به چشم می‌رسند هم دیده می‌شوند.

علائم هشدار

• سفید دیده شدن مردمک کودک در عکس‌های با فلاش به جای قرمز.
• لکه تیره جدید یا در حال بزرگ شدن روی عنبیه یا سفیدی چشم.
• زخم یا برآمدگی روی پلک که خوب نمی‌شود یا مژه‌ها در آن ناحیه ریخته‌اند.
• کاهش دید، سایه در میدان دید یا جرقه نور بدون علت مشخص.
• بیرون زدگی چشم یا تغییر شکل مردمک.

تشخیص سرطان چشم

بسیاری از تومورهای داخل چشم علامتی ندارند و در معاینه شبکیه پیدا می‌شوند. تشخیص با معاینه دقیق، سونوگرافی چشم، عکس‌برداری از شبکیه و گاهی MRI انجام می‌شود. در تومورهای پلک، نمونه‌برداری روش اصلی تشخیص است. درباره معاینه شبکیه در راهنمای معاینه چشم توضیح داده‌ایم.

روش‌های درمان

درمان به نوع، اندازه و محل تومور بستگی دارد. پرتودرمانی موضعی با پلاک، لیزر، سرمادرمانی، شیمی‌درمانی و جراحی از روش‌های رایج هستند. امروز در بسیاری از بیماران امکان حفظ چشم و حتی بخشی از دید وجود دارد. درمان سرطان چشم کار تیم تخصصی شامل فوق تخصص‌های چشم و انکولوژی است.

پیشگیری و معاینه منظم

استفاده از عینک آفتابی و کلاه برای کاهش تابش آفتاب به پلک‌ها، توجه به عکس‌های کودکان و انجام معاینه منظم چشم، مهم‌ترین اقدامات هستند. هر خال یا لکه جدید در چشم را به پزشک نشان دهید.

زندگی پس از درمان سرطان چشم

پس از درمان سرطان چشم، پیگیری منظم برای اطمینان از کنترل تومور و بررسی عوارض درمان ضروری است. برخی بیماران پس از پرتودرمانی دچار تغییرات شبکیه یا آب مروارید می‌شوند که قابل درمان است. اگر چشم برداشته شود، پروتز چشم امکان ظاهر طبیعی را فراهم می‌کند و بیمار با یک چشم سالم می‌تواند بیشتر فعالیت‌های روزمره را انجام دهد.

در کودکانی که رتینوبلاستوما داشته‌اند، مشاوره ژنتیک و معاینه خواهر و برادرها هم توصیه می‌شود، چون برخی انواع آن ارثی است.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

سرطان چشم نادر اما مهم است. علائم هشدار مثل سفید دیده شدن مردمک کودک، لکه تیره جدید روی چشم یا زخم ماندگار پلک را جدی بگیرید. معاینه منظم چشم بهترین راه تشخیص زودهنگام است.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص چشم‌پزشک را نمی‌گیرد.